El Harezmî ( 780 - 850 )
Türk kökenli Matematik ve
Astronomi bilginidir. Cebir ve Astronomi bilimlerinde önemli eserler yazmıştır.
Harizmi'nin Ahmed, Muhammed ve Hasan adlı üç çocuğu olup, hepsi de Matematik
bilimi üzerinde ciddi çalışmalarıyla tanınır. Hive bölgesinde bir Türk şehri
olan Harizm'den Bağdat'a gelerek zamanın alimlerinden ders aldı ve kendini
yetiştirdi. Harizmi, zamanın Abbasi Halifesi Me'mun'dan yardım ve destek gördü.
Bağdat'taki Saray Kütüphanesi'nin idaresi kendisine verildi. Matematik ve
Astronomide araştırmalar yaptı. Doğu ve Batı ilim aleminde Cebir'e yaptığı
katkılarla ün yapıp, tanınan Harizmi; bu sahada ilk eser sahibidir. Eserlerinde
Avrupa'nın bilmediği "sıfır"ı kullanıp, cebir işlemlerini geometrik
düşüncelerle temellendirdi. Harizmi, "Kitab'ül Muhtasar fi Hesab'il Cebri
Mukabele" adlı eserinde, "cebir" kelimesini Matematiğe
kazandırdı. Cebir konuları metodik ve sistematik olarak ilk defa ortaya koydu.
Zamanın matematiğine yeni bir yön vermiştir. Latince'ye çevrilip, Avrupa'da
yüzyıllarca faydalanılan, "Kitab'ül Muhtasar fi Hesab'il Cebri
Mukabele" 'nin Arapça aslıyla Batı dillerine tercümesi Avrupa ve
Amerika'da yayınlandı. Eser; bir önsöz, beş bölüm ve bir de ek bölümden meydana
geliyordu. Muhteva olarak; birinci ve ikinci dereceden denklemlerin çözüm
şekilleri, bilinmeyenleri, çeşitli cebir hesaplamalarını misallerle
açıkladıktan sonra; nazari ve tatbiki hesaplama şekilleri, zamanın hükümet
işlerine ait hesapların yapılması, kanalların açılması, bina yapımı, esnaf ve
tüccar için lüzumlu işaretleri kapsıyordu. İkinci önremli eseri: "Kitab-el
Muhtasar fi hisaballindi" isimli kitabıdır. Arapça aslı mevcut olmayan, Cambridge
Üniversitesi'nde bulunan ve "Algoritmi de numero indoram" adlı
Latince kitaptır. Bugünkü "logaritma" terimi, Harizmi'nin bu eserinde
Latice, "algazizmi" olarak geçtiği sanılmaktadır.